Novine u dijagnostici i lečenju karcinoma dojke

Karcinom dojke (KD) čini 12% od ukupnog opterećenja društva malignim bolestima širom sveta. Prisutan je kod 1 od 3 žene (30%) sa novootkrivenim malignitetom godišnje, a smatra se da će 1 od 11 žena razviti ovaj tip tumora pre 74. godine. Prema SZO, tokom 2020. godine KD je dijagnostikovan kod 2,3 miliona žena širom sveta, a kod 685 hiljada je bio uzrok smrti. Najmanji mortalitet se zapaža u visoko razvijenim zemljama poput Japana i Kine, dok je najveći u Severnoj Americi. Posebno zabrinjava činjenica da, među evropskim zemljama, Republika Srbija predstavlja zemlju sa izrazito visokom incidencom (83,9/100,000 ljudi) i mortalitetom (23,9/100,000 ljudi) od ove bolesti.

Poznato je da na razvoj i prognozu KD utiče veći broj faktora: uzrast, histološki tip tumora, upotreba oralnih kontraceptiva i HRT (hormone-replacement therapy), mutacioni status BRCA gena, pozitivna porodična anamneza kao i veći broj reproduktivnih činilaca (menarha pre 12. godine, menopauza nakon 55. godine, nuliparitet…). Ipak, najvažnijim faktorom dugoročnog preživljavanja smatra se rana detekcija i agresivno lečenje, s obzirom da je ovaj karcinom povezan sa ranom pojavom udaljenih metastaza i skromnim preživljavanjem. Posebno lošu prognozu imaju histološki invazivne, ”infiltrirajuće” forme karcinoma poput duktalnog i lobularnog. Asimptomatski pacijenti se otkriju rutinskim skriningom, dok se kod nekih mogu javiti promena veličine i oblika dojke, iscedak i mastalgija.

Zbog podmukle prirode bolesti, često suboptimalnog odgovora na terapijske modalitete i neizvesnu prognozu, ključ uspeha leži u metodama rane detekcije (skrining), koje se danas sve više usavršavaju. Tako, pored klasične mamografije, MRI (magnetic resonance imaging) i ultrazvuka, savremena medicina nudi i 3-D mamografiju (tomosintezu), čije se ispitivanje efikasnosti i dalje evaluira. Ipak, čini se da je najveća evolucija u razumevanju ove bolesti postignuta na polju lečenja, zbog čega je sasvim opravdano upoznati se sa savremenim protokolima i dostupnim modalitetima terapije.

Osnove multimodalnog lečenja KD su i dalje hirurgija, zračenje, hemio/imunoterapija i hormonska terapija, kojima rukovodi multidisciplinaran tim. Odluka o tipu i intenzitetu inicijalne (hemio/imuno)terapije se, u pogledu molekularno-citoloških osobina karcinoma, temelji na potvrđivanju ekspresije receptora za hormone estrogen/progesteron (HR – ER/PR) i HER2 pozitivnost. Danas je na tržištu sve više inovativnih lekova čija je efikasnost uporediva sa molekularnim ”ID-jem” karcinoma, pa se ovim može postići personalizovano lečenje. Tako, za HR+/ HER2- pacijente, neki od nedavno odobrenih lekova su ribociclib, elacestrant, abemaciclib i alpelisib. Za HER2+ pacijente pak, na raspolaganju su trastuzumab, pertuzumab, tukatinib, lapatinib i dr. Najteže se leče tzv. trostruko negativni pacijenti (ER-, PR-, HER2-) sa udaljenim metastazama, ali se i oni mogu lečiti sacituzomabom, pembrolizumabom i inhibitorima PARP-a, u koje spadaju olaparib i talazoparib. U toku su brojne kliničke studije kojima se ispituje poboljšavanje preživljavanja kod pacijenata za koje su ovi lekovi namenjeni. S obzirom na usavršavanje i drugih modaliteta lečenja, može se reći da zbrinjavanje pacijenata sa KD može počivati na 4 stuba terapijskih inovacija: imunoterapija – CAR (chimeric antigen receptor) T cell therapy, plastična hirurgija nakon mastektomije, poboljšane hirurške tehnike i kombinovana imunološka i hemioterapija.

Kroz seriju predavanja i interaktivnih diskusija sa vodećim imenima u oblasti onkologije, radioterapije, farmakologije, patologije i dr, učesnici će imati prilike da se upoznaju sa svim relevantnim činjenicama o KD – od epidemiologije do najsavremenije terapije uznapredovalih formi bolesti.